โบราณสถานวัดเกาะกลาง ตำบลบ้านเรือน อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน

โบราณสถาน “วัดเกาะกลาง” เป็นโบราณสถานที่เป็นกลุ่มก้อน และสมบูรณ์มากที่สุดแห่งหนึ่งในจังหวัดลำพูน ตั้งอยู่ในบ้านบ่อคาว ตำบลบ้านเรือน อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน ห่างจากแม่น้ำปิงไปทางตะวันออกประมาณ 500 เมตร ประวัติความเป็นมาของ “วัดเกาะกลาง” นั้น มีเรื่องเล่าเชิงมุกปาฐะสืบต่อกันมาว่า สร้างโดย “เศรษฐีอินตา” ที่เป็นชาวมอญ(เม็ง) โดยระบุว่าเป็นพระบิดาที่แท้จริงของพระนางจามเทวี ก่อนที่จะถูกพญานกคาบไปตกอยู่ในสระบัว แล้วพระฤาษีวาสุเทพเก็บมาเลี้ยงดู จากนั้นได้เป็นพระราชธิดาบุญธรรมของพระเจ้ากรุงละโว้ในที่สุด ซึ่งเรื่องราวเกี่ยวกับเศรษฐีอินตาและพระนางจามเทวีในส่วนนี้ยังไม่มีข้อพิสูจน์ใดใด นอกเสียจากว่าชุมชนแห่งนี้ (บ้านบ่อคาว บ้านหนองดู่) จำนวนประมาณ 200 กว่าครัวเรือน มีเชื้อสายมอญและใช้ภาษามอญในชีวิตประจำวัน จึงทำให้หลายๆ คนเชื่อกันว่า นี่คือ ทายาทหริภุญไชยกลุ่มสุดท้ายที่ยังหลงเหลืออยู่ในจังหวัดลำพูน กลุ่มโบราณสถานในวัดเกาะกลางแห่งนี้มีอยู่มากมาย ได้แก่ วิหารหลวง พระอุโบสถ เจดีย์ประธาน เจดีย์ทรงมณฑป มณฑปกลางน้ำ และเนินเศรษฐีอินตา (ฐานหอพระมณเฑียรธรรม 8 เหลี่ยม)